Dawny Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach

Dawny Pałac Biskupów Krakowskich usytuowany jest na wzgórzu Zamkowym naprzeciw katedry. Zbudowany jest z kamienia i cegły i do dziś zachował się prawie w pierwotnej formie. Pałac ufundował biskup krakowski Jakub Zadzik, a zbudował go Tomasz Poncin; plan architektoniczny wykonał prawdopodobnie Jan Trevano. Budowę zamku rozpoczęto w 1637 roku, a ukończono w 1741 roku. Wtedy to wybudowano korpus razem z czteroma sześciobocznymi wieżami w narożach budowli. Następnie w latach 1720-1736 pałac powiększono o skrzydła boczne. Architektem tego planu był Kacper Bażanka.

Jak już wspomniano, pałac ufundował biskup krakowski Jakub Zadzik. Poprzez umieszczenie licznych herbów, posągów, obelisków oraz układu ikonograficznego wystroju wnętrz silnie zaznaczył on swoją postać.

Rzut korpusu zbliżony jest do kwadratu, ma jedno piętro, które pokrywa czterospadowy dach. Wieże z kolei mają trzy kondygnacje i nakryte są hełmami. Rozkład pomieszczeń na piętrze i parterze jest taki sam. Pośrodku usytuowane są dwa wysokie pomieszczenia, które na piętrze są salami reprezentacyjnymi, a na parterze dwoma izbami: wejściową i ogrodową (zawarte między przeciwległymi loggiami). Po bokach natomiast ciągną się mniejsze pokoje, które są poszerzone o pomieszczenia w wieżach i w aneksach.

Gdy patrzy się od frontu na ten renesansowy pałac (zdjęcie 1),

na   pierwszy rzut oka widoczna jest trójdzielność kompozycji.

Ta zasada najprawdopodobniej wyszła z inicjatywy Jakuba Zadzika,

który zwalczał arian niewierzących w Trójcę Świętą. Świadczą o tym:

loggia z trzema arkadami od frontu i od ogrodu, którym na piętrze odpowiadają trzy okna weneckie; trzy lukarny na dachu; z prawej i lewej strony na piętrze i na parterze umieszczone są po trzy okna; także wieże przeprute są trzema otworami okiennymi. Frontowa loggia zwieńczona jest gzymsem, na którym znajdują się trzy herby: pośrodku Orzeł Królewski Wazów, po lewej Korab Jakuba Zadzika i po prawej herb kapituły krakowskiej, czyli Trzy Korony. Wewnątrz można wyróżnić część „szwedzką” i „moskiewską”, która wyrażona jest w wystroju wnętrz (głównie tematyka plafonów). Tzw. sala portretowa (od zachodu, pierwsze piętro) zachowała oryginalny XVII - wieczny belkowy strop pokryty polichromią z motywami roślinnymi i geometrycznymi, a także figuralnymi scenkami alegorycznymi i obyczajowymi w kartuszach. Znajduje się tu również fryz z portretami biskupów krakowskich, poprzedników Jakuba Zadzika. W pałacu zachowały się oryginalne plafony, np. „Sąd nad arianami” w południowo - zachodnim narożniku. Dzieło to przedstawia scenę z sądu biskupa Zadzika nad arianami, którzy mieli być wypędzeni z kraju; przyjęcie posłów szwedzkich w 1635 roku przez Władysława IV; pożar Ławry Troickiej pod Moskwą w czasie wojny w 1612 roku. Zachowały się również bogate dekoracje stiukowe sklepień zachodnich alkierzy oraz na parterze północno - zachodniej wieży.

Obecnie w Pałacu funcjonuje oddział Muzeum Narodowego, gdzie stałą wystawę, oprócz wystroju wnętrz, stanowią obrazy malarzy polskich, między innymi: Olgi Boznańskiej, Józefa Chełmońskiego, Józefa Szermentowskiego, Ignacego Witkiewicza, Juliusza Kossaka, Leona Wyczółkowskiego czy Stanisława Wyspiańskiego.

_____________________________________________________________________________________

GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE

NAJPIĘKNIEJSZE MIEJSCA W GÓRACH ŚWIĘTOKRZYSKICH